Daga Comrd Yusha'u Garba Shanga
Hukumar zaɓe mai zaman kanta ta ƙasa, a ranar Alhamis, ta amince da fitar da ƙa’idojin yaƙin neman zaɓe; da kuma kuɗaɗen zaɓe na jam'iyyun siyasa, 'yan takara.
Hakan na ƙunshe ne cikin wata sanarwa da kwamishinan yada labarai na ƙasa kuma shugaban kwamitin wayar da kan masu kaɗa ƙuri’a Festus Okoye ya fitar a Abuja.
Okoye ya ce hukumar ta gana ne a ranar Alhamis inda ta tattauna kan batutuwa da dama da suka haɗa da wallafawar da ƙa’idoji tare da tattaunawa kan naɗin sakataren INEC.
Okoye ya ce sakamakon haka ne hukumar ta INEC ta sanya waɗannan takardu guda biyu a shafinta na yanar gizo da kuma shafukan sada zumunta yayin da za a miƙa kwafin ga jam’iyyun siyasa, ƙungiyoyin farar hula, kafafen yaɗa labarai da sauran masu ruwa da tsaki.
Ya tunatar da jam’iyyun siyasa wajibcin su miƙa rahoton da aka buƙata ga hukuma bisa tanadin sashe na 90(4) na dokar zaɓe ta 2022 da kuma taƙunƙumin da ya dace na rashin yin biyayya ga sashe na 89(4) na zaɓen. Aiki
Okoye ya kuma bayyana cewa, hukumar ta kuma amince da sake naɗa sakatariyar hukumar, Misis Rose Oriaran-Anthony, a karo na biyu kuma na ƙarshe na shekaru huɗu, daga ranar 7 ga watan Disamba, kamar yadda sashe na 8 na dokar zaɓe ya tanada. 2022.
Ta yi digirin farko na ilimi (B.Ed) a fannin fasahar harshe daga Jami’ar Ahmadu Bello da ke Zariya, da digiri na biyu a fannin harkokin gwamnati (MPA) a Jami’ar Abuja da kuma wani digiri na biyu a fannin Sadarwa da Hulda da Jama’a a Jami’ar. Jami'ar Westminster, a Burtaniya.
Ita ce Sakatariya mace ta biyu a hukumar kuma ta farko da ta sake sabunta wa’adin ta.
Kamfanin Dillancin Labaran Najeriya ya bayar da rahoton cewa sashe na 88 na dokar zaɓe ya tanadi cewa “mafi yawan kuɗaɗen zaɓe da ɗan takara zai kashe a zaɓen shugaban ƙasa ba zai wuce N5,000,000,000 ba.
“Mafi girman adadin kuɗin da ɗan takara zai kashe a zaɓen gwamna ba zai wuce N1,000,000,000 ba” yayin da sashe na 88 (8) ya tanadi cewa “Babu wani mutum ko wata kungiya da za ta bai wa Ɗan takara kyautar fiye da N50,000,000. ”
Ya karanta;
“Wajibi ne jam’iyyun siyasa su fitar da sanarwar a rubuce ga kwamishinan ‘yan sanda na jiha ko babban birnin tarayya da ke nuna ainihin wurin da lokacin da za a gudanar da gangami ko muzaharar tare da yin alƙawarin gudanar da zaman lafiya da kuma daƙile tashe-tashen hankula ko harzuka jama’a.
“Jam’iyyun siyasa za su mika wa Hukumar, ta hannun jami’in zabe a karamar Hukumar da kuma Kwamishinan Zaɓe na Jihar, ta hanyar da aka keɓe da kuma a cikin kwafi, cikakkun bayanai na jadawalin gangamin siyasarsu da jerin gwano a kalla 10. kwanaki har zuwa ranar gangamin siyasa ko muzaharar. Sanarwar za ta kasance tare da shugabanta da sakataren jam'iyyar na ƙasa da ƙasa.
“Jam’iyyun siyasa za su mika wa Hukumar, a cikin takarda mai laushi ta hanyar da aka keɓe da kuma kwafi, sanarwar jadawalin yakin neman zabensu, tare da bayyana kwanan wata, lokaci, wurin taro, ajanda da jerin sunayen mambobin kwamitin shirya taron da kuma amincewar ‘yan sanda a cikin hurumin yakin neman zaɓe, cikin ƙanƙanin lokaci bai wuce kwanaki 10 da fara yaƙin neman zaɓen su.
“Mafi girman adadin kuɗi ko wasu kadarorin da mutum ko gungun mutane ko wata ƙungiya za ta iya baiwa jam’iyyar siyasa ko mai neman zabe ya kai N50,000,000. Jam’iyyar siyasa ba za ta karbi duk wani kudi ko wata gudunmawar da ta haura N50,000,000 ba sai dai ta bayyana tare da bayyana ma Hukumar ta hanyar bayar da gudunmawar,” in ji sanarwar.
“Kowace jam’iyyar siyasa da ta shiga zaɓe za ta miƙa wa tashar da Hukumar ta keɓe rahoton da aka tantance na kuɗaɗen da ta kashe a zaɓen cikin watanni shida bayan zaɓe. Lokacin bayar da rahoto zai fara kwanaki 360 zuwa, gami da, ranar zaɓe.
“Kowace jam’iyyar siyasa da ke ɗaukar nauyin zaɓen ɗan takara za ta miƙa wa tashar da hukumar ta keɓe rahoton gudunmawar da mutane da hukumomi suka ba ta cikin watanni uku bayan bayyana sakamakon zaɓe. Rahoton zai nuna sunaye, adireshi, aikin masu ba da gudummawa da adadin.”